Urriak 19, 2026
Gutxiago gehiago da: nola izan jasangarriak gure armairuarekin

Laurogeiko hamarkada bukaeran, prêt-à-porter zelakoak fast fashion-ari utzi zion lekua, eta arroparekin dugun harremana goitik behera aldatu zuen. Ia egunero zerbait estreinatzeko aukera genuen, errotazioa izugarria zelako eta prezioak oso baxuak, eta ez ginen jabetzen kontsumismo neurrigabe horrekin planetari eragiten ari gintzaizkion benetako kalteaz.
Baina badago zer egin egoera horri buelta emateko. Modaren industria mundu mailan gehien kutsatzen dutenen artean dago. Azter ditzagun zergatiak eta, kontsumo zentzudun eta arduratsu baten bidez, nola jantzi ditzakegun modu jasangarriagoan.
Milaka kilometro behin bakarrik janzteko
Ohituta gaude gure arroparen etiketetan «made in» esapidea ikusten, eta, horren atzetik, herrialde urrun bat, segur aski sekula joan ez garena. Pentsa dezagun jantziak zein bide egin duen. Askotan, 20.000 kilometro egin ditzake gure armairura iritsi arte. Horien truke ordaintzen dugun prezio baxuak ibilbide horren guztiaren ingurumen-kostua estaltzen du: zenbat eta gehiago bidaiatu, orduan eta gehiago kutsatzen du arropak.
Eta ez da hor bukatzen. Tamalez, oso gutxitan janzten dugu: batez beste, 7 eta 10 aldi bitartean. % 40 ez da erabiltzen, edo oso gutxitan. Eta armairuan ikusi nahi ez dugunean, bota egiten dugu. Izan ere, mundu osoan arropa kamioi oso bat botatzen da segundoro, eta hegoalde globaleko zabortegietara joaten da, eta horrek Accrako hondartza erabilitako arropa uholde erraldoi bihurtzen du, edo Atacamako basamortua baztertutako jantziz betetako lautada.
Badirudi arazo bat dugula, eta dena hasten dela murriztearekin (lehen Ra: Reduce). Arropa gutxiago erosi eta gehiagotan jantzi. Arropa berdinekin ez aspertzeko, josiz, margotuz edo eraldatuz berritu ditzakegu, baina botatzea izan behar da beti azken aukera.
Arropak ezkutatzen duen ura
Arropa egiteko ur asko behar da, eta asko esaten dugunean, izugarrizko astakeriaz ari gara. Kamiseta bat egiteko 2.700 litro inguru erabiltzen dira, hau da, haur batek 4 urtetan edaten duen uraren baliokidea. Praka bakero bat egiteko 7.500 litro inguru behar dira, hau da, 60 bainuontzi beteta goi-goraino. Beraz: gaur kamiseta bat, bakero batzuk, galtzerdi batzuk eta barruko arropa jantzi badituzu, gainean 10.000 litro ur baino gehiago eramango dituzu. Jantzi bat berrerabiltzea, beraz, hortzak garbitzean txorrota ixtea bezala da: guztiz beharrezkoa.
Inportantea da ere jakitea zertaz eginak dauden daramatzagun arropak. Petroliotik eratorritako materialek (poliesterra, nylona edo lycra, adibidez) 200 urte baino gehiago behar izaten dituzte Lurraren azaletik desagertzeko; material naturalak, aldiz, kotoia, adibidez, 1 eta 5 hilabete artean degradatzen dira modu naturalean.
Kontziente izatea
Jantzi baten etiketak esaten digu zein materialez egina dagoen, zein herrialdetan egin zen eta nola garbitu behar dugun. Irakurtzeak hobeto zaintzen laguntzen digu, gehiago iraunarazten eta zehazki zer erosten ari garen jakiten, arropa ez baitute makinek bakarrik egiten. Nekazariek, jostunek, jostunek, garraiolariek eta saltzaileek hartzen dute parte. Benetako pertsonak, askotan hemen ditugun lan-baldintzetatik oso bestelakoak dituztenak. Gogoan izan behar dugu arropa erosten dugunean, ekoizteko eta lan egiteko modu bat ari garela sustatzen.
Zer gehiago egin dezakegu arroparen kontsumoa murrizteko? Adibidez, ur hotzarekin garbitzea. Egun osoan zehar telebista piztuta edukitzeko behar den bezainbeste energia aurreztuko dugu horrela. Gainera, beharrezkoa ez bada ez garbitzeak eta aire zabalean lehortzeak energia aurrezten laguntzen du, baina baita jantzi bakoitzaren bizitza baliagarria luzatzen ere, alferrik hondatu gabe.
Beste ideia bat da lagunekin arropa trukatzea, edo arropa-azokak antolatzea. Aitzakia bikaina da elkar ikusteko, baina baita jada erabili nahi ez dituzun jantzien bizitza erabilgarria luzatzeko, erosketa berriak saihesteko eta hondakinak murrizteko ere.
Guztiok, nagusi ala txiki, alde handia egin dezakegu. Zaindu arropa, berrerabili, eman eta gutxiago erosi, baina hobeto. Guztion eskura dago. Izan ere, arropa jasangarriena orain daukaguna da!