Azaroak 3, 2026
Nola hitz egin haurrekin edertasunaz, gorputzaz eta autoestimuaz

Norbera maitatzea, gizarteak gorputzetatik espero duenaren aurrean buru kritiko bat bezain garrantzitsua da.
Urteak daramatzagu presio estetikoaren gaiari bueltak ematen eta, nolabait, biztanleriaren zati handi bat ados egon daiteke ez digula inolako onik egiten, ez maila indibidualean ez sozialean; inork ez du ondo eramaten ideal eskuraezin eta, askotan, irreal batekin etengabeko konparazioa egitea. Orduan, zergatik jarraitzen dugu horrela? Ez dugu nahikoa izan 90ko hamarkadarekin, eta garai hartako argaltasuna gorestearekin?
Faktore anitzeko arazoa da, baina presio estetikoa gero eta goizago hasten den mundu honetan, neurri handi batean pantailen, iragarkien eta jostailuen eraginpean, funtsezkoa da etxean espazio seguru bat sortzea, haurrek beren gorputzarekin harreman osasuntsua gara dezaten.
Zergatik da hain garrantzitsua hain gaztetatik hitz egitea gorputzaz eta edertasunaz?
Kezkagarria da, baina oso txikitatik jasotzen ditugu “nolakoak izan behar garen” mezua. Gaztela-Mantxako Unibertsitateko Gorputz Hezkuntza, Arte Hezkuntza eta Musika Sailak 4 eta 6 urte bitarteko haurrekin egindako ikerketa baten arabera, nahiz eta askok oraindik ez duten beren gorputzaren pertzepzio fidagarririk, adin horretan hasten dira “idealari” buruzko ideiak osatzen. Batzuetan, gurasoei edo inguruan entzuten dutenaren eragina jasotzen dute eta, ondorioz, gorputza meheagoak nahi izaten dituzte.
Guk horri buruz hitz egiten ez badiegu, beste batzuek egingo dute: publizitateak, sareek, komunikabideek haien bertsioa emango dute, askotan estereotipo mingarrietarantz lerratua. Horregatik, etxean gorputzera begirada osasuntsua eraikitzeak lagundu egiten du konplexuen, segurtasun falten edo etorkizuneko presioen aurrean babesten.
Zer esan nahi du gorputzera begirada osasuntsua lantzea?
Begirada osasuntsu bat hezteak gorputz guztiak baliagarriak eta aldakorrak direla irakastea eskatzen du, gorputza egiten duenagatik baloratzea, ez soilik ikusteko moduagatik, edertasunari buruzko mezu kaltegarriak identifikatzen ikastea eta estereotipo edo irudi idealizatuen aurrean pentsamendu kritikoa garatzea. Halaber, gorputzaz gozatzen berrikastea esan nahi du, duen funtzionaltasunagatik: korrika egin, salto egin, jolastu, besarkatu, hazi… Itxura bakarrik ez goraipatzea, gorputzak egitea ahalbidetzen digun guztia nabarmentzea. Eta, noski, aniztasuna maitatzea esan nahi du: formak, tailak, koloreak, hazkunde erritmoak. Izan ere, gorputz batek ez du beste batek baino gehiago balio, gizarteak kontrakoa pentsatzera behartzen bagaitu ere. Erabakia eta aldatzeko gaitasuna dugu alderdi horretan.
Eguneroko elkarrizketak, diskurtso handirik gabe
Ez dago eseri beharrik “hitzaldi formal bat emateko”. Izan ere, eguneroko errutinek milaka aukera txiki eta maitekor eskaintzen dituzte, presio estetikoaren aurrean kritikatzen den burua eraikitzeko. Zoritxarrez, presio hori txikienek eta, batez ere, txikienek jasango dute:
- Janzten ari garen bitartean: une aparta da erosotasunaz, gustuko dutenaz, koloreez eta fisikoki ongi geratzen zaiena, neurrikoa dena, hitz egiteko, horrekin “zein eder zauden” esan ordez. Saihestu segurtasun gabezia areago dezaketen esamoldeak, adibidez: “horrekin lodiago ikusten naiz” edo “ze gaizki geratzen zaidan”.
- Jaten ari garen bitartean: janaria energia eta gozamen iturri gisa aurkeztuko dugu, eta saihestuko dugu elikagaiak “onak” ala “txarrak” direla esatea, eta ez diegu gorputzei “lodi” edo “mehe” etiketak jarriko.
- Kalera irteteko prestatzen ari garenean: garbitzea eta zaintza ongizate moduan ikusi. Ilea lehortzea, garbitzea, krema jartzea… ez dira “inperfekzioak” ezkutatzeko ekintzak izango, ondo, garbi, eroso sentitzeko ekintzak baizik. Puntu honetan, oso garrantzitsua den zerbait nabarmendu behar da, hizkuntzari lotuta: “konpondu” behar garela esateari utzi beharko litzaioke apaintzen garenean, gure gorputzarekin edo aurpegiarekin zerbait apurtuta edo gaizki balego bezala. Zergatik ez aipatu “gure itxurarekin dibertituko gara”, adibidez, edo “gaur kalera ateratzeko nolako gogoa dugun aukeratuko dugu”?
- Bainugelan edo ispiluaren aurrean: naturaltasunez hitz egin gorputzaz: hazkuntzaz, ileaz, usainaz, aldaketez. Azaldu normala dela eta denok aldatzen garela. Jakin-mina, errespetua eta pribatutasuna bultzatzea eta gorputz aniztasuna normaltasunez onartzea.
Errepikatzeko (eta bizitzeko) mezu indartzaileak
- Zure gorputza indartsua da; gauza ikaragarriak egiten laguntzen dizkizu.
- Gorputz guztiak dira desberdinak, eta hori ona da.
- Garrantzitsuena barrutik nola sentitzen zaren da, ez besteek zer esaten duten.
Aldi berean, saihestu autoestimua txikitu dezaketenak:
- Gorputzaren formaren eta pisuaren inguruko kritikak.
- Zure gorputzari buruzko iruzkin negatiboak haurren aurrean.
- Pertsonen itxuraren inguruko maukak edo epaiak.
Egokitu itzazu eskolako adin ezberdinetara
- Haurtzaro goiztiarra (3-7 urte): adin horietako haurrek gehiago baloratzen dute beren gorputzak egin dezakeena (korrika egin, salto egin, besarkatu, jolastu, igo…) nola ikusten den baino. Une egokia da gorputz funtzionalaren eta anitzen ideia landatzeko.
- Lehen Hezkuntza (8–12 urte): hazi ahala, konparazioak, aldaketak eta gizarte-behaketak nabaritzen hasten dira. Hemen funtsezkoa da gorputz guztiak aldatzea, aniztasuna baliotsua izatea eta komunikabideetan agertzen diren edertasun-estandarrak zalantzan jartzea.
- Nerabezaro goiztiarra eta tartekoa: presio sozial eta mediatikoa areagotzen denean, sare sozialen eraginari eta edertasun idealizatuari buruzko ikerketa berriek erakusten dutenez, autoestimua barrutik indartu behar da, pentsamendu kritikoa sustatu eta komunikazioa irekita mantendu. Gomendagarria da nerabeek sareetan kontsumitzen dutena eta algoritmoaren mende igarotzen duten denbora kontrolatzea.
Bizitza osotasunez bizitzeko gorputza
Gaur egun, haurrekin gorputzaz, edertasunaz eta autoestimuaz hitz egitea ez da aukera bat, beharrezkoa baita. Ez du diskurtso solemnerik edo une berezirik eskatzen, kontua egunerokotasuneko une txikiak konfiantza eta, jakina, besteekiko errespetua ereitea baita. Edertasuna munduari erreparatzeko modu bat da, ez neurri bat.
Etxean jakin-minez eta gure gorputzak egin dezakeenarekiko miresmenez hitz egiten dugunean, gure seme-alabei oparitzen ari gara direnekin ondo sentituz hazteko aukera eta gure gizartean funtzionatzen ez duena kritikatzeko eta, ondorioz, aldatzeko gaitasuna.